ابو القاسم راز شيرازى

383

مناهج أنوار المعرفة في شرح مصباح الشريعة و مفتاح الحقيقة ( فارسى )

و سؤال كرده شد حضرت علىّ بن الحسين ص از زهد . پس فرمود : « زهد را ده درجه است ؛ اعلى درجهء زهد ، ورع است و اعلى درجهء ورع ، پست‌تر درجهء يقين است و اعلى درجهء يقين ، پست‌تر درجهء رضاست . آگاه باش آنكه تمام زهد در يك آيه از كلام حقّ تعالى است كه فرمود : لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى ما فاتَكُمْ وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ « 24 » » . پس ، از كلمات اهل عصمت ص و بيانات و نصايح ايشان ، فضائح دنيا و محبّت آن و اهل آن - كما ينبغى - ظاهر آمد . فعلى هذا ، زهد از دنيا بهترين سببى است از اسباب نجات از مهالك دنيوى و اخروى ، و تبرّى از عذاب الهى ، و كامل‌ترين مفتاحى است از براى باب آخرت و جنّت ؛ و ليكن بحسب اختلاف مراتب نفس انسان ، زهد را ده درجه است موافق درجات ايمان در انسان ؛ درجهء اوّل از براى اهل بدايات « 25 » است ؛ و آن ، ترك كردن هر چيزى است كه مشغول سازد عبد را از حقّ تعالى ، و قطع كردن علايق و رفع كردن عوايق از سلوك به سوى حقّ جلّ و علاست ، اگرچه اسف بر فوت آن و اعجاب از ترك آن و انتظار فرج به عوض آن و طلب كردن ثنا به ازاى آن ، در اوّل امر داشته باشد . درجهء ثانيه : ساقط ساختن رغبت است از هر چيز ؛ يعنى با وجود ترك ، رغبت به آن اصلا نداشته باشد . درجهء ثالثه : ترك كردن فضول از دنياست و قناعت كردن بر حقوق نفسانى و ما يحتاج اوست ، تا آنكه فارغ سازد قلب را از براى تعمير وقت خود به حضور قلبى و قطع اضطراب آن به توجّه به حقّ تعالى .

--> - 5 : 361 ، « شرح نهج البلاغة » 19 : 289 ، « المستطرف » 1 : 177 : ( از اشعار عبد اللّه بن المبارك ) ( 24 ) - تا هرگز بر آنچه از دست شما رود دلتنگ نشويد و به آنچه به شما رسد دلشاد نگرديد . . . : سورهء 57 آيهء 23 ( 25 ) - بدايات جمع بدايت : آغازها ؛ و اهل بدايات ، كسانىاند كه در مراحل نخستين سلوك الى اللّه‌اند .